Zapalenie gardła rozwija się często w trakcie przeziębienia, a czynnikiem wywołującym są najczęściej wirusy. W rzadkich przypadkach zdarza się, że chorobę wywołują bakterie i to głównie paciorkowce. Długo trwające, nie leczone zapalenie zatok przynosowych może również rozprzestrzenić się na obszar gardła dając odczyn zapalny.

W niektórych przypadkach może dochodzić do zwiększonego ryzyka zachorowania. Uszkodzona błona śluzowa gardła jest znacznie bardziej podatna na czynniki chorobotwórcze. Nadmierne spożywanie alkoholu, palenie papierosów dymy przemysłowe różnego pochodzenia, spaliny samochodowe, a także substancje drażniące występujące w miejscu pracy mogą stać się przyczyną zakażenia błony śluzowej gardła.

Główne objawy występujące w przebiegu zapalenia gardła to najczęściej ból, utrudnione połykanie i na ogół gorączka. Tylna ściana gardła jest znacznie obrzmiała i zaczerwieniona.

U palaczy tytoniu, osób spożywających duże ilości alkoholu oraz przy częstym narażeniu na powietrze skażone substancjami drażniącymi śluzówkę zakażenie gardła może utrzymywać się przez okres tygodni, a nawet miesięcy i przechodzić w stan przewlekły. Zapalenie gardła może również utrzymywać się przewlekle w momencie, gdy zostanie wtórnie wywołane zapaleniem zatok przynosowych. W takim przypadku zapalenie może być wyleczone tylko po usunięciu pierwotnej przyczyny.

W przypadku zaobserwowanych objawów podstawą postępowania jest ochrona błony śluzowej gardła. Należy pic duże ilości płynów z wyłączeniem soków owocowych, gdyż ich kwaśny odczyn dodatkowo drażni gardło. Gdy ból jest silny, a przełykanie znacznie utrudnione spożywać należy tylko pokarmy papkowate lub płynne. Płukanie gardła ziołowymi naparami i ssanie specjalnych tabletek może dodatkowo nawilżać ścianę gardła. Przede wszystkim należy unikać przebywania w pomieszczeniach przegrzanych i zanieczyszczonych dymem tytoniowym. Wskazane jest przebywanie w pomieszczeniach ciepłych, gdzie należy dodatkowo nawilżać powietrze (nawilżacz lub rozkładanie mokrych ręczników na kaloryferach).

Zakażone gardło można płukać letnim naparem z rumianku lub szałwii albo jednoprocentowym roztworem soli kuchennej. Leczenie antybiotykami lekarz zaleca wówczas, gdy jednoznacznie zostaje ustalone, że czynnikiem chorobotwórczym są bakterie. Antybiotyki podaje się wewnętrznie, a nie w postaci tabletek do ssania lub środków do płukania gardła.