Mocz do badania pobiera się po dokładnym umyciu ujścia zewnętrznego cewki moczowej i jego okolic przy pomocy ciepłej wody z mydłem i odczekaniu aż wyschnie, bez wycierania. Pierwsza porcja moczu jest oddawana do sedesu lub pisuaru, a tzw. strumień środkowy do specjalnego jałowego zbiornika służącego do transportu materiału. Nie wolno dotykać wewnętrznej powierzchni zakrętki ani pojemnika.

Przechowywanie i transport moczu

Mocz pobrany do pojemnika transportowego powinno się od razu wysłać do pracowni. Temperatura przechowywania pojemnika to 4 stopnie, ale nie powinno się przekroczyć czasu 2 godzin, ze względu na możliwość namnożenia się bakterii, co w rezultacie może spowodować otrzymanie wyników fałszywie dodatnich. Tylko mocz pobierany na podłoże wzrostowo-transportowe może być przechowywany przez kilka godzin w temperaturze pokojowej lub do 24 godzin w cieplarce w temperaturze 37 stopni.

Identyfikacja drobnoustrojów

Mocz posiewa się na specjalne podłoża, a wynik odczytuje się po dobie. Gdy nie stwierdza się wzrostu drobnoustrojów wynik uznaje się za ujemny. Jeżeli wynik jest wątpliwy płytkę umieszcza się w cieplarce na kolejną dobę. W razie wzrostu najpierw ocenia się rodzaj bakterii, służy temu wykonanie badania mikroskopowego i reakcji biochemicznych wykrywających substancje charakterystyczne dla danego drobnoustroju.

Jeżeli stwierdzono więcej niż 2 rodzaje bakterii wynik uznaje się za niemiarodajny i zaleca się powtórzenie badania. Po scharakteryzowaniu bakterii wykonuje się testy wrażliwości drobnoustroju na leki.

Bakteriomocz bezobjawowy

Bezobjawowy bakteriomocz to obecność odpowiedniej liczby bakterii bez występowania objawów u pacjenta. Obecność białych krwinek (leukocytów) w moczu nie wpływa na to, czy rozpoznaje się bakteriomocz bezobjawowy, czy objawowe zakażenie układu moczowego.

Ropomocz

Mocz zawierający leukocyty (krwinki białe) oraz drobnoustroje w takiej ilości, że powodują one zmianę barwy, zmętnienie i specyficzny zapach moczu nazywamy ropomoczem.

Ropomocz jałowy

U chorych, u których stwierdzono obecność białych krwinek w moczu, ale nie wykazano obecności wzrostu bakterii rozpoznaje się ropomocz jałowy. Przyczyny:

1. możliwość zakażenia grzybami, pasożytami, wirusami, bakteriami beztlenowymi lub prątkami gruźlicy
2. przyjmowanie przez badanego niesteroidowych leków przeciwzapalnych, np. fenacetyny lub innego leku wywołującego śródmiąższowe zapalenie nerek.