Odra jest ostrą, bardzo zaraźliwą chorobą zakaźną wieku dziecięcego. Wywoływana jest przez wirusy. Wirusy dostają się do organizmu przez drogi oddechowe – zakażenie drogą kropelkową następnie namnażają się w błonie śluzowej krtani, tchawicy, oskrzeli i oskrzelików tworząc nacieki zapalne.

Okres wylęgania choroby trwa zwykle od 9 do 11 dni. Źródłem zakażenia jest chory w okresie kataralnym i w pierwszych dniach wysypki.

Głównym objawem odry jest złe samopoczucie, wysoka gorączka, nieżyt nosa i spojówek. Często występuje silne łzawienie i światłowstręt oraz suchy, męczący kaszel. W jamie ustnej zaczynają się pojawiać charakterystyczne białawe plamki z czerwoną obwódką. Potem pojawia się wysypka w postaci nieregularnych plamek lub grudek. Pierwszy rzut pojawia się za uszami następnie na szyi, twarzy potem na tułowiu i kończynach.

Po upływie 2-3 dni plamki bledną. Wcześniejsze objawy w postaci kaszlu i wysokiej gorączki ustępują i zaczyna się okres zdrowienia. W przebiegu odry mogą pojawić się powikłania w postaci zapalenia płuc lub ostrego zapalenia ucha środkowego.

W leczeniu objawowym odry stosuje się głównie leki przeciwgorączkowe. Gdy pojawią się powikłania wówczas dochodzi leczenie antybiotykami. W obecnych czasach aby zapobiegać odrze stosuje się szczepienia ochronne u dzieci między 13-15 miesiącem życia.

Charakterystyka wirusa

Czynnik etiologiczny: Paramixovirus (z rodziny Paramyxoviridae, rząd: Mononegavirides; tak samo jak RSV, wirus świnki, paragrypy). Jest wrażliwy na ciepło, ale dobrze znosi zamrażanie.

Epidemiologia i drogi zakażenia

Odra jest chorobą kosmopolityczną. Źródłem zakażenia jest tylko człowiek chory, okres zakaźności 4 dni przed i 4 dni po wystąpieniu wysypki. Wirus szerzy się drogą kropelkową, rzadziej przez kontakt bezpośredni i pośredni. Wrotami zakażenia są błony śluzowe dróg oddechowych oraz spojówka. Występuje sezonowość w krajach o klimacie umiarkowanym (głównie zima-wiosna). Przed erą szczepień występowały regularne epidemie co 2-3 lata. Odra jest wysoce zakaźna – podatność wynosi 96%.

Możliwe powikłania

• Biegunka (8/100)
• Zapalenie ucha środkowego (7/100)
• Zapalenie płuc (6/100, najczęstsza przyczyna śmierci)
• Zapalenie mózgu lub opon m-rdz i rdzenia (1/1000)
• Podostre stwardniejące zapalenie mózgu (SSPE)

Profilaktyka

• Nieswoista: izolacja chorych
• Swoista: czynna – szczepionka żywa, pierwsza dawka w 13-15 roku życia; bierna – swoista immunoglobulina (zapobiega lub łagodzi przebieg), stosowana do 6 dni od ekspozycji.