Główną przyczyną wywołującą wstrząs są gwałtowne działania dotyczące głowy. Do wstrząsu mózgu dochodzi najczęściej w ten sposób, że szybki ruch głowy zostaje nagle zahamowany, na przykład przy upadku lub podczas wypadku drogowego. Wstrząs mózgu jest oznaka przejściowego zakłócenia czynności komórek nerwowych, jednak nie dochodzi tu jeszcze do trwałego uszkodzenia tkanki.

W czasie nieszczęśliwego wypadku dochodzi do utraty przytomności. Stan ten może trwać kilka sekund lub minut. Potem utrzymuje się zwykle przez pewien czas przytępienie świadomości. Dolegliwościom tym towarzyszą często wymioty, bóle lub zawroty głowy. Moment poprzedzający bezpośrednio wypadek objęty jest zwykle luką pamięciową trwającą niekiedy zaledwie ułamki sekund. Jeśli utrata przytomności trwa dłużej niż 15 minut lub gdy następujące potem przyćmienie świadomości wydłuża się ponad godzinę, nasuwa się bardzo poważne podejrzenie, że uszkodzenie przekracza ramy prostego wstrząsu mózgu.

W wyniku wstrząsu mogą pojawić się rożnego typu następstwa i powikłania. Bóle i zawroty głowy oraz trudności w koncentracji uwagi mogą występować jeszcze przez kilka miesięcy po wypadku. Rzadko – zwłaszcza u osób starszych w okresie w 2-4 tygodni po wypadku dochodzi do wylewu krwi w przestrzeni między mózgiem a oponą twardą. Wzmagają się wtedy bóle głowy, mogą wystąpić porażenia.

Jeżeli po urazie głowy doszło do utraty przytomności lub wymiotów, należy natychmiast odwieźć chorego do szpitala. W zależności od nasilenia dolegliwości odczuwanych przez chorego należy wykonać zdjęcia rentgenowskie czaszki lub tomografię komputerową. Jeśli istnieje potwierdzona przez lekarza diagnoza, że poza wstrząsem mózgu nie doszło do innych obrażeń, wystarczy leżeć w łóżku od 12 – 48 godzin. W pozostałych przypadkach pacjent powinien pozostać pod obserwacja lekarza w szpitalu.