Autonomiczny układ nerwowy steruje nieświadomymi czynnościami biologicznymi organizmu, głównie tymi o charakterze metabolicznym i regulacyjnym. Układ nerwowy odpowiada za:

• oddychanie
• krążenie
• trawienie
• wydzielanie
• wydalanie
• temperaturę ciała
• rozmnażanie

Reguluje on i łączy podstawowe czynności życiowe organizmu, adoptując je do nieustannie zmieniających się warunków bytowych. Układ nerwowy jest niezależny tylko w pewnej części, gdyż w większości jego działanie podlega stanom emocjonalnym i wpływom psychicznym.

Autonomiczny układ nerwowy mieści się w ramach morfologicznych ośrodkowego układu nerwowego, ale pewne jego twory zbudowane są z neuronów i powszechnie nazywane zwojami. Zwoje rozmieszczone są na obwodzie, niejednokrotnie w bezpośrednim sąsiedztwie narządów wewnętrznych.

Układ nerwowy autonomiczny można podzielić anatomicznie i czynnościowo na część współczulną i przywspółczulną. Położenie autonomicznych ośrodków centralnych i rozmieszczonych obwodowo zwojów obydwu części układu autonomicznego jest niezależne, ale włókna zazwojowe współczulne i przywspółczulne obejmują równolegle prawie wszystkie narządy wewnętrzne.

Sprawnie działający autonomiczny układ nerwowy zapewnia organizmowi stałość środowiska wewnętrznego, a tym samym w miarę normalne jego funkcjonowanie w warunkach stresowych takich jak:

• głód
• krwotoki
• ochłodzenie
• przegrzanie
• niedotlenienie

Ścisła współpraca układu autonomicznego z licznymi ośrodkami mózgowia pozwala dostosować funkcje organizmu do często zmieniających się warunków życia, a szczególnie do stanów emocjonalnych.