Codziennie rodzi się w Polsce około dziesięcioro dzieci z wadą serca. W większości przypadków mają one szanse na normalne dzieciństwo. Na czym polegają wrodzone wady serca u dzieci, jakie są ich przyczyny oraz metody leczenia? Gdzie rodzice mogą szukać wsparcia i jakiego rodzaju pomocy oczekiwać? Na te pytania odpowiadają: profesor Bohdan Maruszewski, Kierownik Kliniki Kardiochirurgii Instytutu „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” oraz Beata Kulesza, Prezes Zarządu Fundacji Serce Dziecka im. Diny Radziwiłłowej.

Panie profesorze, jakie są przyczyny powstawania wad serca?

Bohdan Maruszewski – Niestety, tylko w około 30% przypadków udaje się określić rzeczywistą przyczynę wrodzonej wady serca. W pozostałych 70% przyczyny wciąż nie są znane. Jeżeli w rodzinie występowały wrodzone wady serca, to prawdopodobieństwo wystąpienia ich u dziecka z takiej rodziny jest większe. Powstają one zwykle w bardzo wczesnym okresie ciąży w pierwszych 30-45 dniach od momentu zapłodnienia. Przyczyną może być np. banalna z pozoru infekcja wirusowa, o której mama dziecka nawet nie wie lub też czynniki środowiskowe, takie jak zanieczyszczenia czy przyjmowanie leków.

Czy wszystkie wady serca są wrodzone, czy też można je nabyć z wiekiem?

BM – Czym innym są wrodzone wady serca, z którymi dziecko się rodzi, a czym innym nabyte, które występują przede wszystkim u dorosłych. W niektórych obszarach świata w dalszym ciągu częstsze są wady nabyte. Przyczyną ich powstania może być np. choroba reumatyczna. W Europie występuje ona coraz rzadziej, ale np. w Afryce Północnej jest w dalszym ciągu jedną z najczęstszych przyczyn. Wady zastawkowe serca, choroba wieńcowa są przykładami wad, które powstają w trakcie życia.

Jak wykryć wadę serca przed urodzeniem dziecka? Jakie badania i w jakim okresie ciąży należy wykonać?

BM – W Polsce diagnostyka prenatalna, a więc badanie ultrasonograficzne ciąży, które wykrywa wady serca przed urodzeniem dziecka, rozwija się bardzo dynamicznie. Badania prenatalne można wykonać w wielu miejscach w Polsce. Największe dwie pracownie diagnostyczne to ośrodek łódzki – Centrum Zdrowia Matki Polki, oraz ośrodek warszawski – Szpital Kliniczny na ul. Karowej. Pierwsze badanie można wykonać już w 12 tygodniu ciąży, potem jest ono powtarzane w 20 tygodniu. Jeżeli zaistnieje podejrzenie wady serca, to w miarę rozwoju płodu przeprowadza się kolejne, bardziej szczegółowe badania.

Czy zwiększa się ryzyko wystąpienia wrodzonej wady serca u potomka, jeżeli posiadamy już jedno dziecko, u którego ją wykryto?

BM – Jest to bardzo istotne pytanie. Jeśli w rodzinie z tego samego ojca i tej samej matki zostało urodzone dziecko z wrodzoną wadą serca, to ryzyko, że choroba wystąpi u następnych dzieci jest większe. W takich wypadkach wskazane jest wykonywanie badania przy każdej kolejnej ciąży.
Beata Kulesza – Współpracujemy z wieloma rodzicami mającymi dwoje lub troje dzieci, w przypadku których wada serca wystąpiła bądź to u pierwszego, bądź u kolejnego dziecka. Jednakże część „zaprzyjaźnionych” z nami rodziców mających jedno chore dziecko, z obawy o zdrowie kolejnego potomka, po prostu nie decyduje się na nie. Myślę, że są to sprawy bardzo indywidualne i każdy z rodziców podejmuje świadomą decyzję.

Jak można rozpoznać wrodzoną wadę serca?

BM – Objawy wrodzonych wad serca są bardzo różne i muszą być rozpoznawane przez lekarza. Wady serca możemy podzielić na kilka grup. Najłatwiej rozpoznawalne są te z grup wad sinicznych. Wtedy osoba bliska, widząc u dziecka zasinione paznokcie albo siny kolor wokół ust może podejrzewać, że dziecko ma wrodzoną wadę serca. Innymi objawami mogą być: szmer nad sercem, opóźnienie rozwoju dziecka, nieprzybieranie na wadze, duszność występująca zwłaszcza po karmieniu czy w czasie karmienia dziecka. Wielu wad serca rodzina jednak nie rozpozna, dlatego niezbędna jest konsultacja z lekarzem.

Czy wady serca mogą ustąpić same?

BM – Niektóre wrodzone wady serca, tak zwane wady łagodne rozpoznane zaraz po urodzeniu, mogą w miarę rozwoju dziecka zniknąć, np. taką wadą wrodzoną może być mały ubytek w przegrodzie miedzy komorami serca, czy otwarty przewód tętniczy Botala. Cześć tych ubytków do końca pierwszego roku życia zamyka się. Niektóre wady serca rozpoznane zaraz po urodzeniu w rzeczywistości nie są wadami, tylko pozostałością okresu płodowego. Bardzo ważne jest to, aby podejrzenie wrodzonej wady serca zostało jak najszybciej zdiagnozowane przez lekarza. Dzięki kontroli podejrzenie wady serca może zostać wykluczone, a w przypadku potwierdzenia jej wystąpienia umożliwia podjęcie odpowiedniego leczenia.

Strony: 1 2