Oddychanie jest podstawowym przejawem życia i polega na dostarczeniu organizmowi tlenu i wydalaniu dwutlenku węgla. Głównym zadaniem oddychania jest dastarczanie wszystkim żywym komórkom tlenu niezbędnego do prowadenia podstawowych procesów życiowych.

Tlen umożliwia uzyskiwanie energii, którą organizm czerpie z utleniania substancji odżywczych. Doprowadzenie tlenu do płuc i usuwanie tą drogą dwutlenku węgla, czyli tzw. wymiana gazowa , odbywa się dzięki narządom układu oddechowego.

W skład układu oddechowego wchodzi nos wraz z jamą nosową i zatokami przynosowymi oraz gardło, krtań, tchawica, oskrzela i płuca otoczone opłucną, a odgraniczone jamami opłucnowymi wewnątrz ścian klatki piersiowej. Do narządów pomocniczych należą mięśnie klatki piersiowej i przepona.

W drogach oddechowych wdychane powietrze ulega oczyszczeniu, nawilżeniu i ewentualnemu ogrzaniu. W przypadku zanieczyszczenia dróg oddechowych zjawia się odruch kaszlowy, który pomaga usunąć na zewnątrz szkodliwe ciało obce.

W jamie nosowej znajduje się nabłonek węchowy, który jest podstawowym elementem zmysłu powonienia. Jama gardzieli stanowi skrzyżowanie drogi pokarmowej i powietrznej. Z gardła wdychane powietrze przedostaje się do krtani, a połykany pokarm przechodzi do przełyku.

Krtań jest tym odcinkiem drogi oddechowej, który u człowieka wykształcił się w precyzyjny narząd głosowy. Krtań ku dołowi przechodzi w tchawicę, a ta dzieli się na prawe i lewe oskrzele. Oskrzela drzewiasto rozkrzewiają się w obrębie płuc i doprowadzają powietrze do olbrzymiej liczby delikatnych pęcherzyków płucnych.

Płuca wraz z umieszczonym między nimi sercem wypełniają całą klatkę piersiową. Od zewnątrz pokrywa je błona surowicza, zwana opłucną płucną. Drugi listek tej błon zwany opłucną ścienną pokrywa wnętrze klatki piersiowej. Szczelina utwarzona ięzu tymi błonami surowiczymi nazywana jest jamą opłucnej.

Miąższ płucny ma konsystencję gąbczastą. Składa się on z olbrzymiej ilości drobniutkich oskrzelików pokrytych licznymi mikroskopijnej wielkości pęcherzykami. Pęcherzyki te powszechnie nazywane płucnymi, oplecione są od zewnątrz gęstą siecią włosowatych naczyń krwionośnych. Przez ściany tych pęcherzyków i przez ściany naczyń włosowatych do nich przylegających przenika tlen z płuc do krwi, a dwutlenek węgla przechodzi z krwi do płuc.