Zapalenie w obrębie dróg oddechowych polega na przekrwieniu i obrzęku błony śluzowej oskrzeli, któremu zazwyczaj towarzyszy zwiększone wytwarzanie śluzu oraz nacieczenie ściany oskrzeli komórkami zapalnymi. Zwiększone wydzielanie śluzu drażni zakończenia nerwowe, wyzwalając odruch kaszlu połączony zwykle z odpluwaniem śluzowej bądź — jak w przewlekłych stanach zakaźnych — ropnej plwociny.

W zależności od charakteru plwociny lekarz rozróżnia:

• nieżyt śluzowy
• nieżyt śluzowo-ropnym
• nieżyt ropny
• nieżyt włóknikowym

Z punktu widzenia klinicznego mogą to być stany ostre bądź przewlekłe. Stanom ostrym towarzyszy zazwyczaj wysoka gorączka oraz suchy kaszel połączony z uczuciem drażnienia lub bólu w górnych drogach oddechowych. Natomiast stanem przewlekłym jest zazwyczaj odpluwanie szarozielonej lub biało-szarej, ciągnącej się plwociny.

Przyczyną zapaleń oskrzeli mogą być:

• czynniki zakaźne: natury bakteryjnej bądź wirusowej
• czynniki fizyczne: nagle zmiany temperatury otoczenia
• czynniki chemiczne: drażniące błonę śluzową oskrzeli
• pasożyty, ciała obce, dym, pyły

Zapaleniom oskrzeli, zwłaszcza tym ostrym, towarzyszy zazwyczaj ogólne złe samopoczucie, podwyższona temperatura ciała oraz dreszcze. W przypadku przewlekłego zapalenia oskrzeli rozwija się zazwyczaj jako proces wtórny, w następstwie ostrych nieżytów oskrzeli. Przewlekły nieżyt oskrzeli może trwać miesiącami, a nawet latami, z okresowymi zaostrzeniami w klimatycznie niekorzystnych porach roku takich jak jesień czy zima. Przewlekle zapalenia – jako dłużej trwające – uszkadzają zwykle głębsze warstwy ściany oskrzela, stwarzając dyspozycje do przenikania czynników zapalnych w miąższ płucny oraz do rozszerzeń światła oskrzeli (rozstrzeni).

U osób w wieku podeszłym lub w przypadku osłabienia układu odpornościowego w dalszej konsekwencji ostrego zapalenia oskrzeli rozwinąć się zapalenie płuc. U osób chorujących na zapalnie oskrzeli częściej niż jeden raz w roku może dojść w wyniku nawracających zakażeń do trwałego uszkodzenia błony śluzowej oskrzeli.

W przypadku pojawienia się wysokiej gorączki i uporczywego kaszlu oraz intensywnego wydzielania plwociny należy skonsultować się z lekarzem. Przy rozpoznaniu zapalenia oskrzeli stosuje się zazwyczaj leczenie farmakologiczne w postaci podania antybiotyków.