Jedną z głównych i najbardziej rozpowszechnionych przyczyn wystąpienia zapalenia błony śluzowej jest brak higieny jamy ustnej. Do innych bezpośrednich przyczyn możemy zaliczyć:

• skaleczenia ostrymi krawędziami zębów
• rany powodowane przygryzieniem
• zakażenia bakteryjne
• podrażnienie dymem tytoniowym
• niedobór witamin zwłaszcza C i witamin z grupy B oraz żelaza
• odczyny uczuleniowe na wykonywane z tworzyw sztucznych lub metali elementy protez zębowych

Również niektóre choroby krwi mogą być przyczyną występowania zapalenia błony śluzowej jamy ustnej. Dodatkowo praca w wysokich temperaturach oraz w oparach kwasów i ługów jak również zatrucie metalami ciężkimi może przyczyniać się do powstawania tego typu zapaleń w obrębie jamy ustnej.

W przebiegu zapalenia jamy ustnej pojawia się bolesność, pieczenie, obrzęk i zaczerwienienie błony śluzowej. Czasami mimo zwilżania płynem występuje uczucie suchości śluzówki. Mogą również tworzyć się liczne pęcherzyki. Cały język jest obłożony i przebarwiony na kolor od żółtego aż do ciemnoczerwonego. Prawidłowe odczuwanie smaku jest upośledzone, a spożywanie pokarmów może sprawiać ból. W niektórych przypadkach może pojawić się gnilny zapach z ust oraz gorączka.

Ryzyko wystąpienia zapalenia błony śluzowej jamy ustnej wzrasta w przypadku:

• zaniedbania higieny
• plenia tytoniu
• diety ubogiej w witaminy
• w wyniku zmiany sposobu odżywiania się
• przy obniżeniu odporności organizmu
• wskutek innych chorób
• styczności z częściami mogącymi wywoływać uczulenie ( w przypadku protez zębowych)

Aby rozpocząć leczenie należy w pierwszej kolejności wyjaśnić przyczyny schorzenia, gdyż po ich usunięciu zapalenie błony śluzowej może szybko ustąpić. Wbrew opinii niektórych lekarzy i naukowców odradzane jest w tym czasie (bez wcześniejszego ustalenia przyczyny) stosowanie płukanek, tabletek do ssania, maści czy środków w aerozolu. Wszystkie te wymienione leki wywierają działania uboczne i w żaden sposób nie usuną przyczyny schorzenia.