Nadtarczyczność to zespół zaburzeń fizjologicznych i biochemicznych powstałych pod wpływem działania na tkanki nadmiernej ilości hormonów tarczycy. Stan ten jest związany najczęściej z rozlanym przerostem tarczycy ( choroba Gravesa-Besedowa) lub rzadziej z nadczynnym gruczolakiem (wola guzowate naczynne, wole toksyczne guzowate).

Nadczynność tarczycy może być spowodowana podawaniem zbyt dużych dawek hormonów tarczycy lub przetworów jodowych, może być również schorzeniem autoimmunologicznym. Choroba Gravesa-Besedowa cechuje się wytrzeszczem gałek ocznych, wolem, przyspieszeniem czynności serca, drobnofalistym drżeniem palców rąk i języka, nadmierną potliwością i ruchliwością oraz złą tolerancją ciepła. Chorobie towarzyszy zwykle chudniecie i utrata sił, mimo pojawiającego się zwiększonego apetytu.

Kobiety zapadają na tę chorobę pięć razy częściej niż mężczyźni. Do jej rozwoju dochodzi najczęściej w okresie przestrojenia hormonalnego organizmu czyli w trakcie dojrzewania, ciąży lub przekwitania.

W przebiegu choroby Gravesa-Basedowa dochodzi do rozwoju nadciśnienia co powoduje wzrost obciążenia serca pracą. Występuje również zwiększona łamliwość kości. Jeśli pojawia się wytrzeszcz powieki nie są w stanie w pełni zasłonić przesuniętych gałek ocznych co prowadzi do wysuszenia spojówek, rogowacenia oraz stanów zapalnych. W cięższych przypadkach może dojść do utraty wzroku.

Również wole guzowate nadczynne jest charakterystyczną przypadłością w przebiegu nadczynności tarczycy – obecność nadczynnego guza tarczycy. Ten typ nadczynności dotyczy głównie osób w podeszłym wieku, stąd cięższe są objawy ze strony układu krążenia zwłaszcza zaburzenia rytmu serca.

W tej jednostce chorobowej objawy są podobne lecz nie występuje wytrzeszcz gałek ocznych. Guzki autonomiczne powstające w przebiegu tej choroby stanowią około 10-50% wszystkich przypadków nadczynności tarczycy. Ryzyko zachorowania wzrasta u osób, których organizm był stale lub przez dłuższy czas narażony na niedobór jodu.

Leczenie nadczynności tarczycy powinno obejmować zarówno podawanie środków farmakologicznych – leki przeciwtarczycowe hamujące syntezę hormonów tarczycy, jak i w przypadku guzków autonomicznych leczenie chirurgiczne. W większości przypadków stosuje się również leczenie jodem radioaktywnym.